Những thay đổi tâm lý ở tuổi dậy thì mà ba mẹ nên quan tâm

Tuổi dậy thì là một độ tuổi mà tâm lý của trẻ có những thay đổi rất lớn, rất phức tạp và khó nắm bắt. Đây là giai đoạn phát triển trẻ em thành người trưởng thành. Vì thế nó rất quan trọng. Bài viết dưới đây sẽ giúp bố mẹ hiểu hơn về những thay đổi tâm lý ở tuổi dậy thì. Từ đó bố mẹ có thể đưa ra những giải phát thích hợp nhất cho con của mình.

Những thay đổi tâm lý ở tuổi dậy thì

Tính độc lập của trẻ 

Khi đến tuổi dậy thì, trẻ muốn tự chủ trong các suy nghĩ và hành động. Trẻ muốn được đưa ra ý kiến và quyết định trong các vấn đề của mình.

Từ khoảng 10 tuổi, trẻ bắt đầu có xu hướng muốn tách khỏi cha mẹ. Trẻ ít tham gia các hoạt động cùng cha mẹ và miễn cưỡng chấp nhận lời khuyên của cha mẹ. Đến khoảng 14 tuổi, mâu thuẫn giữa trẻ và cha mẹ ngày càng gay gắt. Thậm chí là lên đến đỉnh điểm do trẻ ngày càng ít quan tâm đến gia đình. Khi đến khoảng 17 tuổi, trẻ đã ý thức được giá trị từ những lời khuyên của cha mẹ trở lại, tôn trọng hơn đối với những kinh nghiệm của cha mẹ truyền lại.

Quan tâm đến hình ảnh cơ thể

Ở tuổi dậy thì, trẻ bắt đầu có những thay đổi lớn ở cơ thể. Do đó đã dẫn đến việc trẻ tò mò hơn với những thay đổi trên cơ thể mình. Trẻ có mong muốn tìm hiểu về cấu tạo cơ thể, sự khác biệt giới tính. Trẻ cũng bắt đầu có nhu cầu làm đẹp theo từng giai đoạn tuổi khác nhau.

Từ 10 tuổi, trẻ bắt đầu quan tâm bản thân và những thay đổi trong quá trình dậy thì hơn. Trẻ trở nên dễ lo lắng và buồn rầu về những nhược điểm trên cơ thể. Trẻ cũng thường xuyên so sánh mình với những bạn bè đồng trang lứa.

Đến 14 tuổi, trẻ bắt đầu quen và chấp nhận cơ thể của mình. Đồng thời trẻ cũng dành nhiều thời gian để làm đẹp hơn.

Đến giai đoạn 17 tuổi, trẻ không còn quá để ý hình thức, trừ khi có bất thường xảy ra.  

Quan hệ với bạn bè

Ở độ tuổi này, trẻ sẽ mở rộng những mối quan hệ xã hội. Trẻ có xu hướng chơi theo nhóm và sẽ chịu ảnh hưởng từ nhóm bạn cùng chơi. Một điều đáng lưu ý nhất trong quan hệ bạn bè đó là từ giai đoạn 14 đến 16 tuổi, trẻ bắt đầu chơi với bạn khác giới, bắt đầu có quan hệ lãng mạn, hẹn hò và có mong muốn trải nghiệm tình dục.

Thay đổi về nhận thức

Tuổi dậy thì là giai đoạn tích lũy nhanh và mạnh các kinh nghiệm, kỹ năng sống. Khả năng tư duy và phân tích tình huống của trẻ ngày một phát triển. Chẳng hạn như khả năng nhận thức được cảm xúc của bản thân đối với những người khác, chỉ số thông minh và sáng tạo tăng nhanh từ 14 đến 16 tuổi. Lúc này, trẻ đặc biệt đề cao bản thân. Điều đó có thể dễ dàng dẫn đến nguy cơ tự tử, trầm cảm, nghiện thuốc,

Hội chứng tâm lý ở tuổi dậy thì mà trẻ dễ gặp phải

Rối loạn cảm xúc

Những biến đổi tâm lý khiến trẻ trở nên ngày càng nhạy cảm hơn, cảm xúc dễ thay đổi hơn. Điều đó dẫn đến việc não bộ của trẻ dễ xảy ra tình trạng rối loạn, gây nên những bất ổn về tinh thần. Chẳng hạn như chuyển từ cảm xúc hưng phấn sang cảm xúc ức chế một cách nhanh chóng hoặc ngược lại, thoắt buồn thoắt vui, “sớm nắng chiều mưa”. Khi ấy trẻ đã bị rối loạn cảm xúc. Ngoài ra trẻ còn cảm thấy chán ăn mặc dù đang đói, mất ngủ, sụt cân, hoạt động chậm chạp, mất tập trung, hay quên, vẻ mặt không tươi tắn,… Trẻ cũng dễ bị sốc trước những lời chọc ghẹo của bạn bè, hay suy diễn những điều tiêu cực,…

Stress và trầm cảm

Trong độ tuổi này, trẻ dễ bị áp lực từ học tập, gia đình, bạn bè,… Thậm chí trẻ còn có cả những suy nghĩ tiêu cực về vóc dáng hay trình độ cá nhân, những mong muốn vượt quá khả năng của bản thân và gia đình,… Những điều đó khiến trẻ dễ gặp phải stress. Khi rơi vào trạng thái stress, trẻ thường cảm thấy mệt mỏi, căng thẳng, lo âu, đau đầu, suy nghĩ luẩn quẩn, ngủ không yên,… Điều đó dẫn đến việc kết quả học tập của trẻ giảm sút, sức khỏe cũng yếu hơn bình thường..

Trầm cảm là một chứng bệnh rối loạn tâm thần dễ mắc phải ở lứa tuổi dậy thì do những thay đổi từ lượng hormone trong cơ thể, áp lực từ những việc và những người xung quanh, hay cả những chất kích thích,… Triệu chứng của trầm cảm là hay buồn bã, không quan tâm tới mọi thứ xảy ra xung quanh và cả bản thân, dễ mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ, bi quan, sống thu mình, ngại giao tiếp với bạn bè và người thân,… Nếu bị trầm cảm, trẻ  sẽ tự cô lập mình với thế giới bên ngoài. Có nhiều trẻ thậm chí chỉ quan tâm và sống trong thế giới “ảo”. Nguy hiểm hơn, stress và trầm cảm có thể dễ dẫn đến hành vi tự tử.

Rối loạn tâm lý và hành vi

Ở độ tuổi này, có nhiều trẻ tự hạ thấp bản thân mình, tự ti và mất bình tĩnh. Việc cảm thấy tự ti dần khiến trẻ trở nên e dè, ngại tiếp xúc, không thích bộc lộ và nghi ngờ khả năng của bản thân,… Ngoài ra, tự ti còn khiến các em dễ rơi vào trạng thái stress, thường xuyên mệt mỏi, thừa cân,… Hội chứng này cũng là một nguyên nhân khiến trẻ mắc những hội chứng khác như: trầm cảm, hoang tưởng,…

Dậy thì là độ tuổi mà trẻ dễ bị tác động từ sách báo, phim ảnh bạo lực, các văn hóa phẩm đồi trụy và cả những bạn bè xấu. Đó chính là nguyên nhân dẫn đến rối loạn hành vi. Hội chứng này có thể gây nên những hậu quả nghiêm trọng như gây thương tích cho người khác, chống đối người thi hành công vụ, trộm cắp, đua xe,…

Nguyên nhân gây ra rối loạn tâm lý ở tuổi dậy thì

Dậy thì là lứa tuổi có những biến đổi về ngoại hình, tâm lý và sinh lý phức tạp nhất. Đây cũng là lứa tuổi thường gặp khủng hoảng tâm lý hơn so với các lứa tuổi khác. Vì vậy trẻ cũng dễ dàng mắc phải những hội chứng tâm lý ở tuổi dậy thì.

Nguyên nhân chính được cho là gây ra những khủng hoảng tâm lý ở tuổi dậy thì là do sự phát triển nhanh của các hormone sinh dục và sự phân biệt giới tính bắt đầu hình thành làm cho các trạng thái cảm xúc nhạy cảm bắt đầu xuất hiện.

Nếu những người xung quanh, nhất là cha mẹ, thầy cô không hiểu rõ những cảm xúc ấy mà còn tác động mạnh vào các vấn đề đó sẽ dễ khiến trẻ cảm thấy không được tôn trọng. Từ đó dễ dàng nảy sinh xung đột, dẫn đến các rối loạn cảm xúc.

Trong vòng những đứa trẻ đồng trang lứa, nếu trẻ nào xuất hiện những biểu hiện dậy thì trước thì sẽ dễ bị bạn bè hiểu lầm, trêu chọc và phân biệt đối xử. Những trẻ nào khi dậy thì nổi nhiều mụn bọc, mụn cám còn thường xuyên bị bạn bè xung quanh nói xấu hoặc chế nhạo ngoại hình.

Ở trong tuổi dậy thì, trẻ trở nên rất nhạy cảm. Vì thế, trẻ rất dễ bị sốc trước những lời chọc ghẹo của bạn bè. Điều đó sẽ ngày càng đè nặng lên tâm lý, khiến các trẻ có thể mắc những hội chứng tâm lý ở tuổi dậy thì như rối loạn về hành vi, rối loạn cảm xúc và rối loạn tâm thần,… nếu không được giải tỏa.

Kết luận

Dậy thì là giai đoạn tất yếu và là bước đệm quan trọng để trẻ bước sang tuổi trưởng thành. Vì thế, bố mẹ cần chăm sóc, bảo ban và làm một người bạn đồng hành thân thiết với con. Dù biết rằng rất khó, nhưng bố mẹ hãy cố gắng nắm bắt những thay đổi tâm lý ở tuổi dậy thì của con. Để từ đó có thể chia sẻ, đồng cảm và dẫn những suy nghĩ của con theo hướng tích cực. Theo dõi những bài viết khác trên https://suckhoechudongvietnam.vn/ để nắm bắt thêm tâm lý của con bố mẹ nhé.