Bệnh đái tháo đường là gì ? Biến chứng bệnh đái tháo đường đem lại như thế nào ?

Đái tháo đường (ĐTĐ), một căn bệnh mãn tính. Nó ảnh hưởng đến hơn 150 triệu người trên thế giới. Tỷ lệ mắc bệnh gia tăng nhanh chóng, đến mức nhiều cơ quan y tế coi nó như một bệnh dịch. Vậy bài viết dưới đây sẽ mang đến cho các bạn thông tin về bệnh đái tháo đường . Hãy cùng chúng tôi tham khảo về chủ đề này nhé. 

Bệnh đái tháo đường là gì ?

Nó là bệnh rối loạn chuyển hóa mãn tính.

Bệnh ĐTĐ gây tăng đường huyết mạn tính do thiếu insulin tương đối hay tuyệt đối của tuyến tụy. Có 2 thể đái tháo đường là thể ĐTĐ phụ thuộc insulin (typ1) và ĐTĐ không phụ thuộc insulin (typ2). Đái tháo đường phụ thuộc insulin chủ yếu gặp ở trẻ em, thiếu niên và người dưới 30 tuổi do tuyến tụy bị tổn thương  gây thiếu insulin. Chiếm khoảng 10% trong các trường hợp đái tháo đường. Phần lớn bệnh nhân ĐTĐ thuộc thể đái tháo đường typ 2, thường hay gặp ở người trung niên trở lên.jj2

Đái tháo đường là một bệnh rối loạn chuyển hóa đường kéo theo rối loạn chuyển hóa lipip, protein và điện giải.

Các rối loạn chuyển hóa kéo dài sẽ dẫn tới các biến chứng mạn tính.Đặc biệt là chứng biến chứng mạch máu, bệnh cẩn được chuẩn đoán và điều trị sớm, ngừa các biến chứng. Tuy nhiên, bệnh ĐTĐ thường được chuẩn đoán muộn. Đặc biệt là đái tháo đường typ 2 do thường không có biểu hiện lâm sàng rầm rộ. Bệnh phát triển dần trong nhiều năm với thời gian tiềm ẩn dài khi đường huyết chỉ tăng vừa phải. Trong khi đó ĐTĐ typ 2 lại chiếm 90% các trường hợp ĐTĐ.

Tình trạng tăng huyết áp ở bệnh nhân đái tháo đường hiện nay

Tăng huyết áp (THA) ở bệnh nhân đái tháo đường rất thường gặp là yếu tố làm tăng mức độ nặng của ĐTĐ . Tỉ lệ tăng huyết áp ở các bệnh nhân này cao hơn ở người không bị bệnh ĐTĐ. Tăng huyết áp ở bệnh nhân đái tháo đường làm tăng nguy cơ tim mạch, bệnh lý mạch vành. Đột quị lớn 2-3 lần so với ở người không mắc ĐTĐ . Ở Mỹ tăng huyết áp chiếm tỷ lệ hơn 20% dân số trên 15 tuổi. Khi tuổi thọ trung bình tăng kèm theo tỉ lệ bệnh lý chuyển hóa. Tăng huyết áp sẽ trở thành vấn đề lớn của chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Tỉ lệ tăng huyết áp chung ở bệnh nhân ĐTĐ tăng gấp đôi so với người không bị đái tháo đường. Đái tháo đường typ 2 cho thấy 50% trường hợp có tăng huyết áp ngay ở thời điểm chuẩn đoán đái tháo đường.

Tăng huyết áp ở bệnh nhân đái tháo đường ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào ?

Bệnh nhân đái tháo đường có nguy cơ mắc bệnh lý mạch vành cao gâp 2-3 lần người không mắc ĐTĐ. Đây có thể là hậu quả của bệnh ĐTĐ nhưng cũng có sự góp phần quan trọng của yếu tố nguy cơ : Béo phì, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, kháng insulin. Tăng huyết áp sẽ làm tổn thương mạch máu trầm trọng. Làm cho việc điều trị bệnh càng trở nên phức tạp và khó điều trị.

Biến chứng suy thận ở bệnh nhân đái tháo đường

Bệnh thận do đái tháo đường là nguyên nhân làm tăng huyết áp ở bệnh ĐTĐ. Tỉ lệ này tăng theo thời gian bị bệnh đái tháo đường. Có tương quan chặt chẽ với các biến chứng mạn tính khác. Ở các nước công nghiệp phát triển thì bệnh thận do ĐTĐ là một nguyên nhân thường gặp của suy thận giai đoạn cuối. Chiếm ¼ trường hợp cần lọc máu hoặc ghép thận. Microalbumin niệu dương tính thường xuất hiện sớm và là yếu tố dự đoán rất có giá trị về nguy cơ tim mạch sớm xuất hiện. Là yếu tố dự đoán rất có giá trị về nguy cơ tim mạch sớm ở bệnh nhân ĐTĐ.

Bệnh tăng huyết áp ở bệnh nhân đái tháo đường typ 2 :

Ở bệnh nhân ĐTĐ typ 2, sự tương quan giữa albumin niệu. Tăng mức lọc cầu thận và tăng huyết áp không rõ rệt như ĐTĐ typ 1. Có nhiều bệnh nhân ĐTĐ typ 2 chết vì bệnh lý tim mạch trước khi có nguy cơ suy thận. Nhiều bệnh nhân tăng huyết áp trước khi phát hiện bệnh ĐTĐ. Có hai vấn đề được đề cập đến cơ chế tăng huyết áp ở bệnh nhân đái tháo đường typ 2 là:

Ảnh hưởng của kháng insulin lên tăng huyết áp :

Kích thích tái hấp thu natri : Ở nồng độ sinh lý, insulin kích thích tái hấp thụ natri ở thận bằng tác động lên trực tiếp ống dẫn thận qua thụ thể đặc hiệu. Tăng insulin huyết càng góp phần làm tăng lượng hấp thu natri ở ống lượu gần. Hậu quả làm tăng 10% lượng natri toàn cơ thể ở bệnh nhân ĐTĐ. Làm tích tụ dịch ngoại bào gây tăng huyết áp.

Hệ thần kinh giao cảm :

Tăng insulin huyết làm tăng hoạt tính của hệ thần kinh giao cảm gây tăng sức cản ngoại vi dẫn đến tăng huyết áp.

Insulin kích thích tăng trưởng cơ trơn thành mạch làm tăng trương lực động mạch gây tăng sức cản  ngoại vi dẫn đến tăng huyết áp.

Insulin tăng làm tăng vận chuyển calci từ ngoài vào tế bào làm tăng calci nội bào gây tăng phản ứng co mạch dẫn đến tăng ghuyết áp.

Insulin tăng sẽ kích thích giải phóng nitrogen oxy từ nội mạch máu, làm giãn mạch phụ thuộc nội mạc. Nhưng ở bệnh nhân ĐTĐ  typ 2 có tăng chất tự do, giảm sản xuất nitrogen oxy. Làm cho khả năng giãn mạch giảm dẫn đến tăng huyết áp.

Bệnh nhân ĐTĐ rất nhạy cảm với chất gây co mạch như angiotensi II và noradrenali. Giảm sản xuất chất gây giãn mạch phụ thuộc nội mạc (Nitrogen oxyd –NO), làm tăng trương lực mạch máu dẫn đến tăng sức cản ngoại vi gây tăng huyết áp.

Amylin là một chất được bài tiết cùng insulin, có tác dụng kích hoạt remin làm tăng sản xuất angiotensin insulin. Gây co mạch dẫn đến tăng huyết áp.

Các yếu tố gây nguy cơ bệnh tim mạch ở bệnh nhân đái tháo đường có THA

Các yếu tố nguy cơ chính :

• Tăng huyết áp.
• Hút thuốc lá.
• Béo phì BMI > 27.
• Ít tập thể dục.
• Rối loạn lipit máu.
• Đái tháo đường.
• Có vi đạm niệu.
• Nam >55 tuổi, nữ >65 tuổi.
• Tiểu sử gia đình có bệnh lý tim mạch.

Tổn thương cơ quan đích :

• Tim.
• Phì đại thất trái.
• Tiểu sử nhồi máu cơ tim, đau ngực.
• Tiểu sử tái lưu thông mạch vành, cầu nối.
• Suy tim.
• Bệnh lý não do tăng huyết áp.
• Thiếu máu não thoáng qua, đột quỵ.
• Bệnh lý suy thận mạn.
• Bệnh lý động mạch ngoại biên.
• Bệnh lý võng mạc.
• Hội chứng chuyển hóa.

Chế độ ăn thay đổi hành vi sống :

Tuân thủ lối sống lành mạnh và chế dộ ăn phù hợp

Có thể giảm dược huyết áp và nguy cơ tim mạch. Đấy là phương pháp không thể thiếu trong toàn bộ quá trình điều trị tăng huyết áp đặc biệt tăng huyết áp do đái tháo đường.

Giảm cân ở người thừa cân và béo phì

Giảm được huyết áp và đường huyết một cách rõ rệt (tham khảo chế độ ăn đái tháo đường), một chế độ ăn giàu kali và calci giảm natri rất có lợi đối với huyết áp.

Luyện tập thể dục đều đặn

Giúp giảm cân và cải thiện chức năng tim mạch nói chung. Cơ thể khỏe mạnh, nhanh nhẹn hơn, giảm được nhiều stress.

Hạn chế ăn muối hàng ngày

Theo DASH (Dietary Appoachs to Stop hypetension) ăn chễ độ 160mg natri/ngày. Tương đương 4g muối ăn/ngày,  có hiệu quả tương đương một thứ thuốc điều trị hạ huyết áp.

Ăn nhiều rau, trái cây giúp hạ huyết áp.

Hạn chế rượu

Kết quả điều chỉnh lối sống để điều trị tăng huyết áp (INC 7-2003)

Rối loạn lipit máu ở bệnh nhân đái tháo đường

Nhiều nghiên cứu dịch tễ học và lâm sàng đã chứng minh rằng, những rối loạn lipid đóng vai trò chính trong cơ chế sinh vữa sơ động mạch ở bệnh nhân ĐTĐ. Mặc dù mức cholesterol toàn phần trong máu ở những người ĐTĐ. Nguy cơ tử vong do bệnh mạch vành (CHD) ở người ĐTĐ tăng từ 2-4 lần. Đột quỵ tăng gần 3 lần và xấp xỉ 50-75%, trường hợp tử vong được quy cho là do bệnh tim mạch. Những rối loạn về lipid máu thường phổ biến ở những người ĐTĐ và có thể phân loại thành 2 nhóm :

Những rối loạn phổ biến trong quần thể chung :

Cholesterol toàn phần và LDL-cholesterol máu cao.

Những bất thường liên quan đến đái tháo đường thêm vào :

Triglycerid cào và HDL-cholesterol máu thấp. Tỷ lệ này thường cao gấp 2-3 lần ở người bị ĐTĐ so với nhóm bình thường.

Bị bệnh thận 

Cứ khoảng 6 người ĐTĐ typ 2, có 1 người xuất hiện bệnh thận rõ ràng. Bệnh thận làm tăng rõ rệt tỷ lệ mắc bệnh tim mạch. Tỷ lệ  tử vong ở bệnh nhân ĐTĐ typ 2 gấp khoảng 2-4 lần ở những bệnh nhân có microalbumin niệu. 4-8 lần ở những bệnh nhân có suy thận rõ ràng. Bệnh nhân ĐTĐ là nguyên nhân phổ biến duy nhất của bệnh thận giai đoạn cuối ở Châu Âu và Mỹ. Chiếm khoảng 50% số bệnh nhân nằm trong chương trình bệnh thận giai đoạn cuối.

Những gia đoạn của bệnh thận ĐTĐ bao gồm microalbumin niêu ( bệnh lý thận mới bắt đầu ). Bệnh lý thận rõ ràng (protein niêu/microalbumin niêu), giảm chức năng thận, bệnh thận giai đoạn cuối.

Trên đây là những thông tin về Bệnh đái tháo đường là gì ? Biến chứng về bệnh đái tháo đường như thế nào ?. Hãy theo dõi Sức Khỏe Chủ Động để tham khảo thêm nhiều chi tiết về sức khỏe của bạn và gia đình nhé.